Oblicza afazji (3)

W niniejszym cyklu zaprezentowałam już dwie panie, które zmagają się z afazją poudarową. Dzisiaj przedstawiam mojego kolejnego pacjenta, Pana Mikołaja, u którego afazja – mimo pozornych podobieństw – przybiera jeszcze inny obraz. Także tutaj na pierwszy plan wysuwa się niedowład prawostronny i trudności z komunikacją, jednak dokładna analiza problemów nie przypomina ani Pani Mirki, ani Pani Marii. Udar niedokrwienny objął u pacjenta głębokie struktury lewej półkuli mózgu (wyspę, lewy konar mózgu, przednio-środkową część płata skroniowego), co wiąże się z podstawowym deficytem: trudnością z aktualizacją słów i ich zapamiętywaniem. W praktyce utrudnia to porozumienie na jakikolwiek temat: brakuje przede wszystkim czasowników i rzeczowników wszystkich kategorii, chociaż mówiąc bardziej precyzyjnie, pacjent czasem potrafi przywołać dane słowo, ale wielokrotność powtórzeń nie wpływa na łatwiejsze przypomnienie go sobie kolejnym razem (jak ujął to sam Pan Mikołaj, „teraz jest – teraz nie ma”, co doskonale opisuje ten problem).

Mimo początkowych nieznacznych trudności z dowolnym ułożeniem aparatu artykulacyjnego, Pan Mikołaj realizuje wszystkie dźwięki mowy, nienagannie powtarza wyrazy i zdania. Bez trudu dopasowuje formy gramatyczne; koniugacja i deklinacja występują też naturalnie jako ciągi zautomatyzowane, mowa spontaniczna sprawia jednak problem. Pacjent wykazuje intencję komunikacyjną, jednak aby zadać spontaniczne pytanie poza kontekstem, wykorzystuje gesty i symboliczne rysunki (np. pytanie o wiek – rysowane kreski); jego podpowiedzi werbalne nie naprowadzają rozmówcy na interesujący go wątek.

Obok dominującego deficytu pamięci można zauważyć trudności w rozumieniu mowy: Pacjent wyciąga wnioski z sytuacji, rozpoznaje pojedyncze słowa i proste komunikaty, ale wyrażenie złożonego polecenia bez wsparcia gestem i przykładem uniemożliwia jego zrozumienie.

W ciągu pięciu lat od udaru Pan Mikołaj opracował czytelne pisanie lewą ręką (przed udarem był praworęczny), bezbłędnie przepisuje teksty, ale jest w stanie zapamiętać najwyżej trzy litery, nie pisze ze słuchu. „Czyta” na zasadzie rozpoznawania pojedynczych słów – po kilku latach mozolnej terapii rozpozna w ten sposób nawet 90% wyrazów z jednej kategorii, a w tekście – pojedyncze słowa, sam jednak doskonale zdaje sobie sprawę, że nie jest to swobodne czytanie ze zrozumieniem takie, jak przed udarem.

Jako pracownik naukowy jest osobą doskonale wykształconą, nie tylko wiele czytał, ale i publikował własne teksty. Jego zasób słownictwa i erudycję można więc uznać za ponadprzeciętne. Także tryb życia sprzed udaru nie implikował jego wystąpienia: Pan Mikołaj unikał używek, wiele czasu spędzał na świeżym powietrzu, pokonując pieszo dziesiątki kilometrów. Cóż, czasem jedynie badania profilaktyczne pozwalają przewidzieć niektóre nieodwracalne konsekwencje…

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Pan X nie chce korzystać z komputera (?)

Jeżeli przed udarem pacjent sprawnie posługiwał się współczesnymi technologiami i wypełniały mu one większość czasu, należałoby postawić powyższą hipotezę pod znakiem zapytania i zastanowić się, dlaczego tak się dzieje. Rozległy udar i afazja diametralnie zmieniają bazowe umiejętności, nie wpływają natomiast na gust, zainteresowania i rodzaj poczucia humoru. Zastrzegam, że biorę pod uwagę najczęstszy profil pacjenta po udarze (nie omawiam tu przypadku nieafatycznych zaburzeń komunikacji). Nie wystarczy więc podać laptopa i zostawić pacjenta samego. Laptop, tablet i telefon wymagają personalizacji i dostosowania do nowych (niestety, często znacznie niższych) możliwości. Jak więc „dostosować” urządzenia? Empatycznie uwzględniając aktualną sytuację pacjenta z afazją: - deficyty poznawcze : zapamiętanie i wykonanie sekwencji czynności staje się trudne – szkatułkowe pakowanie folderów jest labiryntem nie do przebycia; - ograniczenia zmysłów , szczególnie wzroku: pacjent może nie widzieć ...
Czytaj więcej

Sprytne patenty dla zmotywowanych opiekunów

Opiekunowie, a w szczególności rodzice dzieci niepełnosprawnych, często prezentują ponadludzką motywację do walki o sprawność swojego dziecka. Oni to właśnie wyszukują na własną rękę lub we współpracy z ludźmi w podobnej sytuacji życiowej praktyczne rozwiązania, których przykłady przedstawiam poniżej. Założona w 2009 roku przez Patryka Urbana Fundacja Siepomaga umożliwia podopiecznym zebranie środków na ratowanie życia i zdrowia. Opiekun osoby niepełnosprawnej w prosty sposób (korzystając z komputera lub tylko z telefonu) zakłada zbiórkę lub subkonto i po weryfikacji otrzymuje potrzebne fundusze. Środki z 1,5% podatku można wykorzystać na opłacenie faktur, zwrot poniesionych kosztów lub Comiesięczne Wsparcie Siepomaga. Można uzyskać refundację albo sfinansowanie wydatków medycznych i okołomedycznych, takich jak leki, sprzęt medyczny, rehabilitację, wizyty lekarskie i badania, a nawet koszty dojazdów, w tym bilety lotnicze. Dużym ułatwieniem w codziennym borykaniu się z praktyczną s...
Czytaj więcej

Czy pytać pacjenta o zgodę na dalszą rehabilitację?

Mimo szacunku dla podmiotowości pacjenta – NIE. Proponuję po prostu dyplomatyczne przedstawienie zaleceń lekarskich co do dalszego leczenia na innym oddziale – dla dobra pacjenta. Wyobraźmy sobie, że mamy rozbitą głowę – nie dość, że wszystko boli, nie możemy się ruszać, to jeszcze jesteśmy skołowani, nie bardzo wiemy, gdzie i w jakim celu się znaleźliśmy, mamy ochotę po prostu wrócić do własnego łóżka i poleżeć w świętym spokoju (przypominam, że pozostawienie pacjenta w świętym spokoju po udarze gwarantuje pozostawienie go w tym stanie już na zawsze!). W tym momencie wymaga się od nas decyzji co do przeniesienia na oddział rehabilitacji neurologicznej, którego nigdy nie widzieliśmy. Mówiąc delikatnie, to nie jest najlepszy pomysł. Pacjent po udarze ma prawo być zdezorientowany i zagubiony, potrzebuje czasu, żeby dojść do siebie. Na jego niekorzyść oddziałuje też czasem afazja sensoryczna – trudność z rozumieniem mowy. Zdarza się, że dopiero pod koniec pobytu na oddziale rehabilitacji ...
Czytaj więcej